Przejdź do głównej zawartości

Strzigoń

Strzigoń

Boło to jeszcze w trzidziestych latach.
W Rybniku miyszkoł Alojz Sałata.
Bajtli mioł dziesiynć, a baba jego
zajś spodziywała sie jedynostego.
Baba Sałaty niymłodo już boła,
toż ciynżko tego bajtla rodziła,
a boł to synek łokropnie słaby,
rychło śmierć stare wrożyły mu baby.
I rychtyg, żoł łon yno dwa lata,
hned prziszło łodynść mu z tego świata.
Toż pochowali go na kiyrchowie
we familijnym Sałatow grobie.
Łojciec wroz z matkom go łopłakali,
ale coż robić, trzeba żyć dali.
Tak minył tydziyń. Aż jednej nocy
cojś na powale łokropnie skocze,
cojś szuści, klupie, tompie w delowka,
cołko rodzina siedzi na łożkach.
I tak, co zećmi sie yno w doma
cojś klupnie w szyba, cojś ściepnie roma.
Kożdo noc butel! To strzigoń mały
loce po izbach i po powale!
W końcu już prziszoł i do somsiada.
Musi być jako na niego rada!
Aż kiejś do chałpy łod tych Sałatow
prziszoł roz żebrok z dalekich światow,
co zwiydzioł miejsca już swiynte wszystki,
z niejednej jodoł tyn żebrok miski,
widzioł łon rzeczy co sie niy śniły.
- Dorodź nom mądrze żebroku miły –
proszom Sałaty – Coż momy robić,
coby strzigonia jako łodgonić?
- Je jedna rada – żebrok łodpowiy-
jak strzigoń wieczor siednie na grobie
niż idzie straszyć jakla ściepuje
i bez tej jakle potym butluje.
Jak sie to jego ziymski łodziyni
weźnie, to wszystko wroz sie łodmiyni
i już niy przidzie z grobu niy ślezie,
jak kto ta jakla na wieczor weźnie.
- Kiery łodwagi bydzie mioł tela
iść wieczor na grob? – pyto sie frela,
ta łod Sałatow nojstarszo dziywka.
- Jo, eli prosia docie mi z chlywka.
Żebrok łodważny nic sie niy boji.
- Umowa stoji? – pyto sie – Stoji!
I poszoł żebrok wieczor jak yno
złoty miesiączek na niebo wpłynył,
skrył sie za krziżym, co na kiyrchowie
stoł przi rodzinnym Sałatow grobie.
I wyloz strzigoń, ściepnył jakliczka,
dłogi mioł włosy i blade liczka,
polecioł do wsi. A żebrok zatym
podploł jakla pod farskim płotym.
Jak już zgorała, to dmuchnył wiater,
pożegnoł strzigoń sie z ziymskim światym,
skoczoł do truły i dekel zawarł.
Łodtąd już nigdy niy wylazowoł.

Komentarze

Gwara śląska najgryfniejsze wlazowania

Kuloki i hajcongi

Jak już przidzie styczyń to praje dycko je bioło za łoknym, aże bioło, autami ludzie niy poradzom wyjechać ze swojich placow skuli śniegu, a kaj człowiek sie yno niy podziwo, lotajom ludziska po szesyjach z roztomańtymi hercowami i inkszymi łopatami i łodciepujom te wielki hołdy. Wszyndzi je gładko i trza dować pozor jak sie idzie we ważnej sprawie na klachy do somsiadki, abo do roboty. A jak je zima w chałpach! Trza hajcować we wszystkich piecach, bo inakszy pazury łod mrozu ulatujom. Jo dycko myślach że nojlepszy sie majom ci, kierzi miyszkajom na blokach, bo dycko majom ciepło, niy muszom sie marasić wonglym, ani wachować piecow, coby w nich niy zagasło, ale ostatnio słysza, że i na blokach ni ma tak blank dobrze, bo bezmała som tam jakiś haje o liczniki przi tych fojercongach. A zajś jak kiery miyszko we swoji chałpie, to musi już na jesiyń sie o wongel starać, a w zimie niy umi se bez żodnej komedyje ponść z chałpy, bo zarozki we piecu zagaśnie i kaloryfer zamiast parzić po puk...

Starzikowe pszczoły

 Teklin starzik pszczoły mioł, kierym fest, ale fest przoł. W rownej raji hule stoły wele chałpy, a w nich pszczoły. Pszczoły tak starzika znały, że go yno niy szczypały. A w kumorze miodu beczka, pojodała go Tekleczka, przichodzili ludzie ze wsi, bo starzikow miod nojlepszy. Krauza dycko kupowali, kosztowali, wychwolali. Na wilijo roz się miało, w zimie pszczoły w hulu spały. A w wilijo, to padajom, że zwierzynta se godajom, gospodorzi obgadujom, czy tyż dobrze ich futrujom. Ale żodyn niych niy słocho, lepszy gażom zaciść ucho, kto podsłyszy, niy dożyje do tyj na bezrok wilije. Ale starzik chcieli wiedzieć, Jak się w hulu pszczołom wiedzie. Czy go chwolom? Czy mu przajom? Co tyż ło nim se godajom? Po wiliji familijo na pastyrka już się zbiyro. Ale starzik jakoś zwlyko, przeca kościół je daleko, a  we krziżu fonsok łupie, lepszy zostać se w chałupie. Po pastyrce Tekla idzie, a na fol łotwarte dźwiyrze. Szuko łociec, matka, oma, bo starzika ni ma w doma. Aż tatulek szoł ku pszc...

Przepisy po śląsku - Pikelsznita

Pikelsznita z ajerkoniakiym Pieczymy dwa biszkopty w bratrule – jedyn bioły i jedyn kakaowy. Oba mażymy ajerkoniakiym. Bierymy liter mlyka i warzymy dwa budynie śmietonkowe, mogymy tam dosuć trocha wanilie. Do krymu dodować po troszce ubitego fajnie masła, kierego bierymy kole szterdzieści deko. Sztyjc miyszać, coby sie cfołki niy porobiły. Krym mazać hrubo miyndzy biszkopty polote ajerkoniakiym i trocha po wiyrchu. Jak kiery rod, to może se to pomazać z wiyrchu polywom szekuladowom.